13. BÖLÜM
Üç hafta geçti.
Takvimde sıradan günler gibi görünüyordu.
Ama İstanbul için bu üç hafta, yıllarca hatırlanacak kadar yoğun ve parlak geçmişti.
Dünya Mücevher Fuarı beklenenin üzerinde ilgi görmüştü.
Yerebatan Sarnıcı’nın serin taşları arasında dolaşan ziyaretçiler çoğu zaman zaman duygusunu yitiriyordu.
Kimi bir elmasın önünde dakikalarca sessizce duruyor…
Kimi sütunlara bakıyor…
Kimi de karanlık suyun üzerinde titreşen ışıkları izliyordu.
Buraya gelenlerin büyük bölümü aynı şeyi söylüyordu:
Bu bir fuardan fazlasıydı.
Tarihin içine kurulmuş bir dünya gibiydi.
Fuara giremeyenler ise ekran başındaydı.
Dünya basını günlerdir İstanbul’u konuşuyordu.
Canlı yayınlar…
Belgeseller…
Uzman yorumları…
Ekonomi programları…
Mücevher sektörüne ilişkin analizler…
Yerebatan Sarnıcı’nın görüntüleri dünyanın dört bir yanında dönüp duruyordu.
Başlıklar birbirine benziyordu:
Tarihin İçinde Modern Bir Mucize
İstanbul’dan Mücevher Dünyasına Gövde Gösterisi
Dünyanın En Güvenli Fuarı
Organizasyon şirketlerinin yüzü gülüyordu.
Ziyaretçi sayısı beklentilerin üzerindeydi.
Uluslararası ilgi büyüktü.
Mücevher firmaları aldıkları tanıtımdan memnundu.
İstanbul ekonomisi bile fuarın etkisini hissediyordu.
Oteller dolmuştu.
Restoranlarda yer bulmak zorlaşmıştı.
Taksiciler, rehberler, esnaf…
Herkes bu hareketlilikten payını alıyordu.
Şehir, dünyanın dört bir yanından gelen insanlarla yeniden başka bir kimliğe bürünmüştü.
Ve belki de en ilginç olan şuydu:
Üç hafta boyunca tek bir ciddi güvenlik sorunu yaşanmamıştı.
İstanbul Emniyeti için bu büyük bir başarıydı.
Her sabah aynı raporlar hazırlanıyor, her akşam yeniden değerlendiriliyordu.
Şüpheli hareket yok.
Güvenlik ihlali yok.
Sistem arızası yok.
Mücevherlere yönelik bir girişim yok.
Üç hafta boyunca hiçbir şey olmamıştı.
Ve insan zihni, tehlikenin uzun süre ortaya çıkmadığı yerde yavaş yavaş rahatlamaya başlardı.
İlk günlerde her küçük hareketi izleyen gözler, artık düzene alışıyordu.
Bu bir ihmal değildi.
Yorgunluk da değildi.
İnsan doğasıydı.
Her gün aynı kapı açılır…
Aynı insanlar girer…
Aynı kameralar çalışır…
Ve hiçbir şey olmazsa…
Bir süre sonra hiçbir şey olmayacağına inanmaya başlardınız.
İşte asıl tehlike de bazen burada başlardı.
Henri ile Kevin içinse bu üç hafta başka türlü geçmişti.
Gecelerinin önemli kısmı ekran başında geçti.
İzlediler.
Not aldılar.
Karşılaştırdılar.
Ve beklediler.
Henri birkaç kez dayanamayarak aynı soruyu sordu:
“Gerçekten hiçbir şey yapmayacak mıyız?”
Kevin’in cevabı hep aynıydı.
“Hayır.”
“Üç haftadır bunu söylüyorsun.”
“Çünkü üç haftadır doğru olan bu.”
Henri sandalyesine yaslandı.
“Bazen senin sinir bozucu derecede sabırlı olduğunu düşünüyorum.”
Kevin hafifçe gülümsedi.
“Ben de bazen senin sinir bozucu derecede aceleci olduğunu düşünüyorum.”
Henri istemeden güldü.
Sonra ekranlara baktı.
Her şey normal görünüyordu.
Fazlasıyla normal.
Kevin ise tam da bunu inceliyordu.
Ona göre insanların yaptığı en büyük hata, kusursuz işleyen sisteme güvenmekti.
Çünkü sistem ne kadar düzenli hâle gelirse insan davranışı da o kadar öngörülebilir oluyordu.
Ama bunu yüksek sesle söylemedi.
Henri’nin sabırsızlığını daha fazla büyütmek istemiyordu.
Profesör Tarek ise fuara doğrudan yaklaşmıyordu.
Günlük hayatına devam ediyordu.
Üniversite…
Kazı alanı…
Öğrenciler…
Toplantılar…
Dışarıdan bakıldığında Dünya Mücevher Fuarı ile ilgisi, haberleri takip eden herhangi bir akademisyenden fazla değildi.
Ama gece yalnız kaldığında televizyonu açıyor, İstanbul’dan yapılan yayınları izliyordu.
Bazen elmasları gösteriyorlardı.
Bazen güvenlik görevlilerini.
Bazen dünyanın en zengin şirketlerinin yöneticilerini.
Profesör sessizce izliyordu.
Her övgü cümlesi onu tuhaf biçimde etkiliyordu.
“Dünyanın en güvenli sergisi.”
“Girilemez bir kale.”
“Teknolojinin son noktası.”
Tarek bu sözleri duydukça Yusuf Efendi ile parşömenlerin başında geçirdikleri ilk geceyi hatırlıyordu.
Bin yıl önce yaşamış insanlar…
Taşların içine sakladıkları geçitler…
Ve modern dünyanın hâlâ varlığını bilmediği boşluklar…
İnsanlık teknoloji konusunda ilerlemişti.
Ama bazen en büyük yanılgısı hâlâ aynıydı:
Bildiklerini bütün gerçek sanmak.
Yusuf Efendi’nin hayatı da normal görünüyordu.
Ayasofya’daki görevlerini yerine getiriyor…
Ziyaretçilerle ilgileniyor…
Esnafla sohbet ediyor…
Güvenlik görevlileriyle çay içiyordu.
Fakat bazı geceler odasında yalnız kaldığında Yerebatan tarafına bakıyordu.
Emaneti düşünüyordu.
Onu yerin altına bıraktığı geceyi.
Tarek’in sözlerini.
Kendi koyduğu şartları.
Kimse zarar görmeyecek.
Şiddet olmayacak.
Yanlış olduğunu düşündükleri anda duracaklardı.
Sonuncusu giderek daha fazla önem kazanmaya başlamıştı.
Çünkü insan bir işe ne kadar fazla emek verirse ondan vazgeçmesi o kadar zorlaşırdı.
Yusuf Efendi bunun farkındaydı.
Bir akşam Tarek’i aradı.
Uzun uzun konuşmadılar.
Hâl hatırdan sonra Yusuf Efendi doğrudan sordu:
“Hocam.”
“Buyur Yusuf.”
“Hâlâ durabilir miyiz?”
Telefonun diğer ucunda kısa bir sessizlik oluştu.
Sonra Tarek’in sesi geldi.
“Evet.”
“Emin misin?”
“Son ana kadar.”
Yusuf Efendi rahatladı.
“Bunu duymak istedim.”
Tarek bir süre sustu.
Sonra ekledi:
“Ben de.”
Telefon kapandı.
Bu kısa konuşma ikisine de düşündüklerinden daha iyi gelmişti.
Fuarın son haftası yaklaşırken başka bir heyecan başladı.
Aylar öncesinden ilan edilen büyük elmas yarışmasının zamanı geliyordu.
Firmalar, fuardaki en değerli taşlarını ayrı bir bölümde sergilemeye başladılar.
Burada artık yalnızca güzellik değil, kusursuzluk yarışıyordu.
Taşların ağırlıkları…
Kesimleri…
Berraklıkları…
Işığı yansıtma biçimleri…
Her ayrıntı uzmanlar tarafından değerlendiriliyordu.
Jüride dünyanın farklı ülkelerinden gelen gemologlar, tasarımcılar, bilim insanları ve mücevher tarihçileri vardı.
Her biri alanında yıllarca çalışmış insanlardı.
Kolay etkilenmiyorlardı.
Ama Yerebatan’daki görüntü onları bile etkiliyordu.
Sütunların arasındaki loş ışıkta sergilenen elmaslar, sanki karanlığın içinde kendi ışıklarını üretiyorlardı.
Firmaların yöneticileri birkaç metre öteden değerlendirmeleri izliyordu.
Yüzleri sakin görünüyordu.
Ama kimsenin sakin olmadığı belliydi.
Çünkü mesele yalnızca ödül değildi.
Kazanan taş…
Kazanan şirket…
Ve o şirketin adı yıllarca hatırlanacaktı.
Profesör yarışma görüntülerini televizyondan izlerken tuhaf bir düşünceye kapıldı.
İnsanlar yüzyıllardır taşlara değer biçiyordu.
Altın.
Elmas.
Zümrüt.
Yakut.
Bir taşın ağırlığı bazen bir ailenin ömür boyu kazanamayacağı paraya karşılık geliyordu.
Ama aynı taş, toprağın altında bulunduğu sırada hiçbir şey bilmiyordu.
Kendisinin değerli olduğundan bile haberi yoktu.
Ona değeri insan veriyordu.
Tarek televizyonu kapattı.
Bu düşünceyi daha fazla sürdürmek istemedi.
Çünkü kendisini haklı çıkarmaya başladığını fark etmişti.
Ve bundan hoşlanmadı.
İnsan yaptığı şeyi kendi vicdanında sürekli haklı göstermeye başladığında dikkatli olmalıydı.
Bunu yıllardır öğrencilerine öğretiyordu.
Şimdi aynı uyarıyı kendisine yapma zamanıydı.
Fuarın son haftasına girildi.
Her şey hâlâ kusursuzdu.
Kevin bir gece Henri’ye kısa bir mesaj gönderdi:
Üç hafta tamam.
Henri hemen cevap verdi:
Ve?
Kevin birkaç dakika yazmadı.
Sonra yalnızca şu cümle geldi:
Artık sistemi değil, insanları izliyoruz.
Henri mesajı uzun süre ekranda tuttu.
Ne demek istediğini anlamıştı.
Bir sistem değişmeyebilirdi.
Ama insanlar değişirdi.
Yorulurdu.
Alışırdı.
Dikkati başka yere kayardı.
Kendine güvenmeye başlardı.
Ve bazen en büyük açık, teknoloji tarafından değil…
İnsanın “artık bir şey olmaz” dediği anda ortaya çıkardı.
Cuma günü yaklaşıyordu.
Fuarın son hafta sonu.
Tarek takvime uzun süre baktı.
Sonra Hamid’i aradı.
“Hazır mısın?”
Hamid’in cevabı gecikmedi.
“Ne için hazır olduğumu artık söyleyecek misiniz hocam?”
Profesör birkaç saniye sustu.
“Evet.”
Bu tek kelime, Hamid’e yeterli oldu.
“Ne zaman?”
“İstanbul’da.”
Telefonun diğer ucunda ilk kez uzun bir sessizlik oluştu.
Sonra Hamid:
“Anladım.”
Tarek devam etti:
“Gelmeden önce her şeyi anlatacağım. Kararı sen vereceksin.”
Hamid’in sesi sakindi.
“Daha önce de böyle söylemiştiniz.”
“Çünkü hâlâ geçerli.”
“Peki.”
Kısa bir nefes aldı.
“Dinlerim.”
Tarek telefonu kapattı.
Artık Hamid’e gerçeği anlatma zamanı gelmişti.
İstanbul’da cuma sabahı…
Ayasofya çevresi her zamankinden kalabalıktı.
Turistler…
Cemaat…
Gazeteciler…
Güvenlik görevlileri…
Fuar için gelen yabancı ziyaretçiler…
Kalabalık Sultanahmet Meydanı’nın her köşesine yayılmıştı.
Bariyerler arasından ilerleyen insan akışı güvenlik görevlilerinin yönlendirmesiyle düzen içinde hareket ediyordu.
Uzaktan ezan sesi yükselmeye başladı.
Tam o sırada kalabalığın içinde iki adam yürüyordu.
Tarek.
Ve Hamid.
İkisi de sıradan görünüyordu.
Ne acele ediyorlardı…
Ne çevrelerine gereğinden fazla bakıyorlardı.
Hamid birkaç adım sonra hafifçe Profesöre yaklaştı.
Sesi fısıltıdan biraz yüksekti.
“Hocam.”
“Efendim?”
“Şimdi son kez soruyorum.”
Tarek ona baktı.
Hamid devam etti:
“Bir insan zarar görecek mi?”
“Hayır.”
“Bundan emin misiniz?”
“Değilim.”
Hamid duraksadı.
Tarek devam etti:
“Dünyada hiçbir şeyden yüzde yüz emin olamam.”
Bir adım daha attı.
“Ama en küçük gerçek tehlike görürsem orada bitecek.”
Hamid uzun süre cevap vermedi.
Sonra başını salladı.
“İşte şimdi hazırım.”
Ayasofya’nın büyük kubbesi önlerinde yükseliyordu.
Kalabalığın içinde yürümeye devam ettiler.
Üç haftadır İstanbul’un üzerinde parlak bir fuar vardı.
Altında ise sessizlik.
Şimdi bu iki dünya birbirine yaklaşmaya başlıyordu.
Ve Tarek ilk kez gerçekten korktuğunu fark etti.
Bu korku yakalanmaktan değildi.
Başarısız olmaktan da.
Asıl korkusu…
Bir gün geriye dönüp baktığında kendisine şu soruyu sormaktı:
“Doğru bir amaç uğruna yürürken, yanlış bir insana mı dönüştüm?”
Ayasofya’nın avlusuna adım attığında bu sorunun cevabını hâlâ bilmiyordu.