14. BÖLÜM
Ayasofya’nın avlusuna girdikleri anda dışarıdaki kalabalığın sesi değişti.
Tam anlamıyla kaybolmadı.
Ama taş duvarların arasında yumuşadı.
Binlerce insanın ayak sesi, fısıltıları ve uzaktan gelen dualar, kubbenin altında tek bir uğultuya dönüşüyordu.
Tarek birkaç saniye durdu.
Başını kaldırdı.
O kubbeye daha önce yüzlerce kez bakmıştı.
Öğrenciyken…
Akademisyenken…
Araştırmacıyken…
Ve şimdi.
Ama bugün Ayasofya ona başka türlü görünüyordu.
Bir yapının içine değil, yıllardır kendisini buraya doğru sürükleyen uzun bir hikâyenin merkezine girmiş gibiydi.
Hamid birkaç adım gerisindeydi.
Sessizdi.
Çevresine bakıyordu ama meraklı bir turist gibi değil.
Yıllardır kazı alanlarında çalışan bir adamın alışkanlığıyla…
Taşlara.
İnsanlara.
Boşluklara.
Seslere.
Tarek arkasına dönüp kısa bir bakış attı.
Hamid’in yüzünde korku yoktu.
Ama ağırlık vardı.
Bu, Profesörün hoşuna gitti.
Korkmayan insan tehlikeliydi.
Ne yaptığını anlayan insan ise temkinli olurdu.
Ezan başladığında kalabalık hareketlendi.
Saflar oluştu.
İnsanlar yan yana dizildi.
Tarek ile Hamid de cemaatin arasına karıştı.
O an Profesör tuhaf bir duygu yaşadı.
Yanında yüzlerce insan vardı.
Ama kendisini hiç olmadığı kadar yalnız hissediyordu.
Tekbir getirildi.
Namaz başladı.
Tarek gözlerini kapattığında birkaç ay önce Kahire’deki çalışma masasını hatırladı.
Mısır’daki eski tünel planlarını…
Ayasofya’nın gizli dolabını…
Parşömenlerdeki sembolü…
Yerebatan’da taşın üzerine işlenmiş aynı işareti…
Yusuf Efendi’yi…
Henri’yi…
Kevin’i…
Hamid’i…
Bir düşünceyle başlayan şey, artık onu yeniden başladığı yere getirmişti.
Ayasofya’ya.
Secdeye gittiğinde zihninden kısa bir dua geçti:
“Yanlışsa bizi durdur.”
Bu kez başka hiçbir şey istemedi.
Namaz sona erdi.
Kalabalık yavaş yavaş çözülmeye başladı.
Bir kısmı yerinde dua ediyor, bir kısmı dışarı çıkıyor, yeni gelenler ise içeri girmeye çalışıyordu.
Düzen kısa süreliğine yerini doğal bir karmaşaya bırakmıştı.
Tarek Hamid’e baktı.
Konuşmadı.
Gerek yoktu.
Birlikte Yusuf Efendi’nin odasına doğru yürüdüler.
Koridora girdiklerinde kalabalığın uğultusu birkaç adım içinde arkalarında kaldı.
Serin taş duvarların arasında üç ay önceki geceyi hatırladı Tarek.
İlk kez parşömenleri gördüğü gece.
Her şey burada başlamıştı.
Şimdi aynı koridorda bambaşka bir amaçla yürüyordu.
Kapıya ulaştılar.
Yusuf Efendi onları bekliyordu.
Tarek içeri girdi.
Hamid ardından geçti.
Kapı kapandı.
Üç adam birkaç saniye sessizce birbirlerine baktılar.
Yusuf Efendi’nin gözleri önce Tarek’e, sonra Hamid’e kaydı.
“Hoş geldiniz.”
“Hoş bulduk.”
Hamid saygıyla başını eğdi.
“Allah kabul etsin hocam.”
“Cümlemizden.”
Yusuf Efendi masanın başına geçti.
Yüzü sakin görünüyordu.
Ama Tarek onu yeterince iyi tanıyordu.
İçindeki gerginliği gözlerinden okuyabiliyordu.
Yusuf Efendi ilk soruyu Hamid’e yöneltti.
“Her şeyi biliyor musunuz?”
Hamid Tarek’e baktı.
Sonra yeniden Yusuf Efendi’ye döndü.
“Bilmem gereken kadarını.”
Yusuf Efendi bu cevabı beğenmişti.
“Ve kendi kararınızla buradasınız?”
“Evet.”
“Kimseden baskı görmediniz?”
Hamid’in yüzünde hafif bir tebessüm oluştu.
“Hocam, Profesör bana baskı yapmaya kalksa otuz yıllık dostluğumuzu hatırlatırdım.”
Tarek istemsizce güldü.
Odadaki gerginlik birkaç saniyeliğine kırıldı.
Sonra Yusuf Efendi yeniden ciddileşti.
“Bir şeyi baştan konuşalım.”
Tarek biliyordu.
“Kimse zarar görmeyecek.”
Yusuf Efendi başını salladı.
“Evet.”
Hamid dikkatle dinliyordu.
“Ve bir noktada işin kontrolden çıktığını düşünürsek…”
Tarek tamamladı:
“Duracağız.”
Yusuf Efendi Profesörün gözlerinin içine baktı.
“Başarının ortasında bile?”
Bu soru daha ağırdı.
Tarek bir an sustu.
Sonra net biçimde cevap verdi:
“Özellikle o zaman.”
Yusuf Efendi ilk kez rahatlamış görünüyordu.
Masanın üzerindeki eski kâğıtlar açıldı.
Parşömenlerin asılları değil…
Tarek’in yıllar önce çıkardığı notlar ve sadeleştirilmiş çizimlerdi.
Hamid onları dikkatle inceledi.
Çizgiler onun için alışılmadık değildi.
Hayatını yer altında geçirmişti.
Eski mezarlar.
Dar koridorlar.
Kapatılmış odalar.
Yıkılmak üzere olan galeriler.
Ama bu haritalarda başka bir şey vardı.
“Bunlar gerçekten birbirine bağlı mı?”
Tarek başını salladı.
“Büyük ihtimalle.”
“Büyük ihtimalle mi?”
“Henüz bütününü görmedik.”
Hamid haritadan gözlerini kaldırdı.
“O zaman bilmediğimiz şey, bildiğimizden daha fazla.”
Profesör hafifçe gülümsedi.
“Arkeolojiye hoş geldin.”
Hamid de güldü.
Yusuf Efendi ise gülmedi.
“Bu gece hiçbir kahramanlık istemiyorum.”
İki adam ona baktı.
“Bir şey beklediğimiz gibi değilse geri döneceksiniz.”
Tarek başını salladı.
“Tamam.”
“Bir taşın, bir geçidin, bir boşluğun sizi davet ettiğini düşünmeyin.”
Yusuf Efendi’nin sesi ağırdı.
“Tarih insanı çağırmaz. Merak çağırır.”
Bu söz Tarek’in içine oturdu.
Çünkü yıllardır kendisine tam tersini söylemişti.
“Geçmiş beni çağırıyor.”
Belki de yanılıyordu.
Belki çağıran yalnızca kendi merakıydı.
Dışarıdaki uğultu yeniden yükseldi.
Yeni bir kalabalık Ayasofya’ya giriyordu.
Yusuf Efendi saate baktı.
“Bir süre burada kalın.”
Hamid sordu:
“Ne kadar?”
“Gerektiği kadar.”
Kevin’in sözünü hatırlayan Tarek hafifçe tebessüm etti.
Aynı cümle.
Farklı bir ağız.
Sabır.
Her şey yeniden sabra çıkıyordu.
Yusuf Efendi ayağa kalktı.
“Ben yukarıdaki görevime döneceğim.”
Tarek de ayağa kalktı.
Bir an karşı karşıya kaldılar.
“Yusuf.”
“Efendim?”
“Bundan sonra bir şey olursa…”
Yusuf Efendi sözünü kesti.
“Henüz hiçbir şey olmadı hocam.”
Profesör sustu.
Yusuf devam etti:
“Bunu unutmayın.”
Sonra Hamid’e döndü.
“Hocanızı frenlemek gerekirse çekinmeyin.”
Hamid ciddi bir yüzle başını salladı.
“Benim görevim biraz da o sanırım.”
Tarek kaşlarını kaldırdı.
“İkiniz ne zaman anlaştınız?”
İlk kez üçü de güldü.
Ama kısa sürdü.
Yusuf Efendi kapıya yöneldi.
Çıkmadan önce durdu.
“Allah yardımcınız olsun.”
Tarek cevap verdi:
“Hepimizin.”
Kapı kapandı.
Odada yalnızca Tarek ile Hamid kaldı.
Bir süre ikisi de konuşmadı.
Dışarıda hayat devam ediyordu.
İnsanlar Ayasofya’nın içinde dua ediyor…
Fotoğraf çekiyor…
Çocuklar anne babalarının ellerinden tutuyor…
Rehberler tarih anlatıyordu.
Kimse birkaç duvar ötede iki adamın bin yıllık bir sırrın önünde beklediğini bilmiyordu.
Hamid sandalyeye oturdu.
“Hocam.”
“Efendim?”
“Bir şey sorabilir miyim?”
“Sor.”
“Başardığımızı varsayalım.”
Tarek’in yüzü ciddileşti.
“Sonra?”
Profesör soruyu anladı.
Hamid devam etti:
“Bu kadar şeyi yaptıktan sonra insan normal hayatına dönebilir mi?”
Tarek cevap vermedi.
Bu soruyu daha önce kendisine hiç sormamıştı.
Bir insanın hayatını değiştiren şey yalnızca yaptığı eylem miydi?
Yoksa o eylemi yapabilecek biri olduğunu öğrenmesi mi?
“Bilmiyorum Hamid.”
Bu kez gerçekten bilmiyordu.
Hamid başını salladı.
“Ben de.”
Saatler ilerledi.
Tarek ara sıra saatine bakıyor, sonra vazgeçiyordu.
Bir noktadan sonra zamanın geçmesini izlemek insanı daha sabırsız hâle getiriyordu.
Hamid ise masadaki eski taş çizimlerini inceliyordu.
“Hocam.”
“Efendim?”
“Bu tünelleri yapan insanlar…”
“Evet?”
“Bir gün bizim geleceğimizi düşünmüş olabilirler mi?”
Tarek gülümsedi.
“Hayır.”
“Ben de öyle düşünüyorum.”
Hamid çizime dokundu.
“Ama bir gün birilerinin geleceğini düşünmüş olabilirler.”
Profesör ona baktı.
Bu fikir hoşuna gitti.
Belki de eski ustalar kapıları belirli insanlar için değil…
Belirli bir bilgi seviyesine ulaşabilecek herhangi biri için bırakmışlardı.
Bir sır, sahibini beklemiyordu.
Anlayanını bekliyordu.
Akşam saatleri yaklaşırken Ayasofya’daki kalabalık azalmaya başladı.
Yusuf Efendi kısa süreliğine odaya döndü.
Yüzündeki ifade bu kez daha ciddiydi.
“Çevre sakinleşiyor.”
Tarek ayağa kalktı.
Hamid de onu takip etti.
Yusuf Efendi bir süre ikisine baktı.
“Son kez soruyorum.”
Kimse konuşmadı.
“Dönmek isteyen var mı?”
Tarek Hamid’e baktı.
Hamid de Profesöre.
Sonra Hamid cevap verdi:
“Hocam, ben bu sabah zaten geri dönme ihtimalimi yanımda getirdim.”
Yusuf Efendi kaşlarını kaldırdı.
Hamid devam etti:
“Yanlış bir şey görürsem kullanacağım.”
Tarek hafifçe gülümsedi.
“Güzel cevap.”
Yusuf Efendi başını salladı.
“Öyleyse hazır olun.”
Bir süre sonra üçü odanın arka tarafındaki eski ahşap kaplamanın önünde duruyordu.
Aylar önce parşömenlerin bulunduğu gizli bölme yine açıldı.
Ama bu kez gözleri parşömenlerde değildi.
Onların ardında…
Duvarın ve tarihin devamında ne olduğundaydı.
Tarek bir an elini taşın üzerine koydu.
Soğuktu.
Aylar önce de öyleydi.
Bin yıl önce de muhtemelen öyleydi.
Hamid alçak sesle sordu:
“Hazır mısınız hocam?”
Tarek elini çekti.
Derin bir nefes aldı.
Sonra beklemediği bir cevap verdi.
“Hayır.”
Hamid şaşırdı.
Profesör ona baktı.
“Hazır olduğumu söylersem kendime yalan söylemiş olurum.”
Kısa bir sessizlik oldu.
“Başlayabilir miyiz?”
Tarek başını salladı.
“Evet.”
İkisi arasındaki fark büyüktü.
Hazır değillerdi.
Ama karar vermişlerdi.
Yusuf Efendi geride kaldı.
Tarek ile Hamid karanlığa doğru ilk adımlarını attılar.
Fener ışığı eski taşların üzerinde gezindi.
Arkalarında Ayasofya’nın ışığı giderek küçüldü.
Birkaç adım sonra Hamid dönüp baktı.
Kapının ardındaki aydınlık ince bir çizgiye dönüşmüştü.
Tarek önden ilerliyordu.
Sonra ışık tamamen kayboldu.
Artık önlerinde yalnızca karanlık vardı.
Taş.
Sessizlik.
Ve yüzlerce yıldır kimsenin dokunmadığı ihtimaller.
Tarek’in kalbi hızlandı.
Aylar boyunca bu anı düşünmüştü.
Ama zihninde canlandırdığı hiçbir şey gerçeğe benzemiyordu.
Çünkü hayalde karanlık sessizdi.
Gerçekte ise seslerle doluydu.
Nefesleri.
Ayaklarının taşa sürtünmesi.
Uzaklardan gelen su sesi.
Ve insanın kendi kalbinin sesi.
Hamid fısıldadı:
“Hocam…”
Tarek durdu.
“Ne oldu?”
Hamid fenerini önlerindeki karanlığa çevirdi.
“Sanırım haritadaki ilk boşluğa geldik.”
Profesör ışığın ulaştığı yere baktı.
Önlerinde taş duvar gibi görünen karanlık bir yüzey vardı.
Ne kapı…
Ne kol…
Ne işaret.
Yalnızca taş.
Ama Tarek biliyordu.
Aylar önce her şey bir işaretle başlamıştı.
Şimdi yine taşların önündeydiler.
Bu kez fark şuydu:
Sırrın dışından bakmıyorlardı artık.
İçindeydiler.
Tarek çok alçak bir sesle konuştu:
“Buradan sonrası…”
Durdu.
Cümlenin devamını düşündü.
Sonra vazgeçti.
Çünkü ilk kez geleceği tarif edecek doğru kelimeyi bulamıyordu.
Hamid feneri biraz daha yukarı kaldırdı.
Taşların arasındaki karanlık derinleşti.
Ayasofya’nın çok altında iki adam sessizce bekliyordu.
Yukarıda İstanbul yaşamaya devam ediyordu.
Aşağıda ise…
Şehir, yıllardır sakladığı sırrın kapısını ilk kez aralıyordu.