Deyrulzafaran Manastır Avlusu
Yuhanon
Elias ve Astrid o loş koridorun karanlığında kaybolurken Yuhanon arkalarından bakmadı. Bakışını o yöne çevirmek onun için anlık bir histen ibaretti ama bunu yapmayı reddetti. İçgüdüsel olan o anlık refleksleri bastırmak kolaydı; asıl zor olan, o yabancının parmak uçlarının geçen gece merkeze değdiği andan itibaren bu taş duvarların harcında uyanan ağır gerilimi kabullenmekti. Sırtını avluya döndü ve onların adımlarına tamamen zıt bir doğrultuda yürümeye başladı. Adımları her zamanki gibi ölçülüydü; ne hızlanıyor ne de yavaşlıyordu. Herhangi bir kaçış dürtüsüne kapılmadan, sadece keskin bir kararlılıkla uzaklaşıyor gibiydi. Aradaki bu ince fark, yalnızca kendisinin bildiği ve Mardin'in gün boyu güneşi emmiş taş duvarları arasında yavaşça sessizleşen sessiz bir karardı.
Avlunun çiğ ve açık ışığı geride kaldıkça, taş koridorun durağan serinliği bir zırh gibi üzerine kapandı. Işık her adımda biraz daha daraldı, gölgeler mermer kavislerin arasında yoğunlaştı ve mekânın sesi tamamen değişti. Sıradan insanların asla fark edemeyeceği bu tekinsiz kırılmayı Yuhanon anında sezerdi. Mekân onun için yalnızca coğrafi bir yer değişimi değildi; yeraltı odasının derinliğinden sızan o durağan uğultu, koridorun taşlarında kurtulması imkânsız ağırlık halinde kendi ruhunda karşılık bulurdu. Duvarların taşıdığı nemli serinlik, kemerlerin bastırdığı asırlık ağırlık ve zeminin sessizliği bir araya gelerek zihnindeki düşünceleri daraltır, tek bir odağa yönlendirirdi. İçinde uyanan bu tekinsiz karşılığın adını koymaktan kaçındı, çünkü iyi biliyordu ki adlandırmak gerçeğin etrafına sahte bir sınır çizmek demekti.
Odası, manastırın diğer bölümlerinden çok daha içerde, koridorun en kör noktasındaydı. Ağır ahşap kapının önüne ulaştığında kısa bir an duraksadı. Elini kaldırıp pürüzlü yüzeye dokunduğunda, taşın keskin serinliği bir anda avucuna yayıldı. Bu temas son derece kısa sürdü ama zihnindeki uğultuyu dindirmeye yetti. Kapıyı açtı, içeri süzüldü ve arkasından sertçe kapattı. Kapanan kapının odada bıraktığı ağır darbe sesi kavisli tavanda uzun süre asılı kaldı; yankısı hemen sönmedi, duvarların gözeneklerinde saklandı. Avlunun gürültülü akışı tamamen silindiğinde, içeride biriken asırlık sessizlik odanın pürüzlü yüzeylerinde daha da net duyulur hale gelmişti.
Odanın içi ne tam anlamıyla karanlıktı ne de aydınlık. Pencerelerden sızan soluk ışık içeri giriyor ama yüzeylere tam olarak yerleşmeyi başaramadan geri çekiliyordu. Işığın bıraktığı düzensiz boşlukları koyu gölgeler hızla dolduruyor, ardından yeniden rafların arkasına dağılıyordu. Yuhanon, gözlerini bu devinime dikerek küçük uyumsuzluğu izledi. Yeterince uzun süre bakıldığında bu durum, yönünü tamamen kaybetmiş kadim bir düzenin apaçık işaretiydi. Doğu penceresini bilerek daraltan eskiler, bu odadaki soluk aydınlığın bile serbestçe akmasını istememiş, ışığı mat bir sınır çizgisine hapsetmişti sanki.
Odada öylece dikildi. Nefesi her zamanki gibi düzenliydi ama artık göğsünün yüzeyinde kalmıyor, çok daha derinlerden, adeta toprağın altından geliyordu. Göğsünün tam ortasında, yorgunlukla alakası olmayan ağır bir basınç oluşmuştu. Bu his, toprağın asırlardır bağrında tuttuğu o katı kütlenin, bir arkeoloğun inatçı adımları karşısında yavaşça kıpırdaması gibiydi. Bu tür kozmik hareketler her zaman sessiz başlardı; önce kimse fark etmezdi, sonra ise zihnin duvarlarını yırtarak görmezden gelinemez bir hale gelirdi.
Bakışları yavaşça zemindeki mermerlere indi. Taşlar tam olarak yerli yerindeydi; yüzeyleri sakin, kesim çizgileri düzenliydi. Yıllardır milim esnemeyen bu katı düzenin altında, bu kez bambaşka bir gerilim hüküm sürüyordu. Bu, eksiklikten doğan yapay bir boşluk hissi değil, aksine dolu ve yoğun bir baskıydı. Bastırılmış, tutulmuş ve zorlanmış bir kütlenin isyanıydı bu. Taş hiçbir sırrı saklamaz, sadece üzerinde taşırıdı; fakat taşın bile taşıyamayacağı bir ağırlık geldiğinde, düzen kaçınılmaz olarak yer değiştirirdi. Bu düşünce zihninde yer ettikçe, göğsündeki o dilsiz basınç biraz daha belirginleşti. Zemin altındaki saklı geçmiş, bilimin tüm katı formüllerini tek bir hamlede anlamsızlaştıracak kadar büyük bir hırsla yüzeye vuruyordu.
"Shamrin..."
Bu isim zihninin derinliklerinde kurşun gibi ağırlaştı. Bu sıradan bir çağrı ya da anlık bir hatırlama sayılmazdı; asırlardır kullanılmamış, üzeri örtülmüş bir bilginin ruhunda yeniden gövde kazanmasıydı. Yuhanon bu ezici ağırlığı çok iyi tanıyordu. Shamrin gibi bir gerçek asla kendiliğinden saklanmazdı; eğer ortada saklanması gereken bir şey varsa, bu saklanmayı hırsla isteyen mühürlü bir iradenin varlığı demekti. O irade ise doğanın rasyonel düzenine ait değildi. Bu keskin fark, kafasındaki düşüncelerin yönünü daha da bileyip keskinleştiriyordu.
Gözlerini kapatma ihtiyacı duymadı, çünkü görmek için çıplak gözlere ihtiyacı yoktu. Bilinenin öncesinde ayrılan o iki bedenin düzen içinde bıraktığı iz hâlâ taze bir biçimde sürüyordu. Bu iz, taşın yüzeyinde değil, mekânın görünmeyen dengesinde kalmıştı. Yuhanon bu sızıntıyı bakarak değil, parmak uçlarında ve göğsünde hissederek takip ediyordu. Bu his basit bir merak ya da geçici bir rahatsızlık değildi; çok daha eski, çok daha derine ait bir bağın kalıntısıydı. Tanıdıktı; ve tanıdık olan o şey, şu an tamamen yanlış bir yerde duruyordu. Odanın geometrisini bozan taş, asırlar önce bu toprağa gömülen kadim yaşamın sırrını tamamen saptırmıştı.
"Bu çocuk..."
Düşünce zihninde bir anlığına oluştu ve aniden durdu. Kelimeler her zaman mutlak bir dikkat isterdi, çünkü gereksiz olan her tanım, gerçeğin çıplaklığını küçültürdü. Düşüncelerini zorlamadı ama geri çekilmesine de izin vermedi.
"O... olabilir mi?"
Bu soru sıradan bir ihtimal değil, katı bir ölçüydü. Fakat ölçtüğü rasyonel zemin, beklediği kadim sonucu vermedi. İçeride, asırlardır susmuş olan daha eski ve stoik ses yeniden yükseldi. İtiraz son derece netti:
"Hayır. Bize anlatılan, bize aktarılan bu... değildi."
Anlatının özü en başından beri belliydi; ışık ve karanlık tek bir merkezde birleşmeli, Denge'nin kendisi bu şekilde sağlanmalıydı. Şimdi karşısında duran o yabancı, stabil, boş arkeolog ise Denge'yi temsil etmiyordu. Ortadaki sorun eksik olan parça değil, geçmişteki mühürlü zamanın ilk ham enerjisini bu odanın hareketsiz sıcağında yeniden şekillendiren tekinsiz bir yerleşimdi.
"Bir şey eksik."
Bu bir boşluk hissi değildi; tamamen yanlış yerleşmiş, açısı değiştirilmiş bir parçanın yarattığı uyumsuzluktu. Parça oradaydı ama durduğu yer ona ait değildi; asıl büyük fark buradaydı. Düşüncelerinin yönünü tamamen değiştirdi ve bakışlarını yeniden zemindeki taşlara indirdi. Taş aynı taştı, dışarıdan bakıldığında görünüşte hiçbir şey değişmemişti; buna rağmen altında tutulan o devasa hırs iliklerine kadar hissediliyordu. Toprak hiçbir şeyi kendiliğinden saklamazdı, sadece asırların baskısıyla saklamak zorunda kalırdı; asıl büyük zorlanma tam olarak buradaydı.
Yuhanon yavaşça ve derinden bir nefes aldı. İçindeki o stoik ritim tamamen değişmişti. Uzun zamandır ilk kez, doğruluğundan milim şüphe etmediği bir yapının temelinden oynatıldığını çıplak bir dille kabul etti. Bu sarsıcı his ona hiç yabancı değildi; çok uzun zaman önce de aynen böyle hissetmişti. Bunun nerede ve hangi asırda yaşandığına dair net bir tarih aramaya gerek duymadı, çünkü hissin kendi ağırlığı gerçeği doğrulamaya fazlasıyla yetiyordu.
"Bunu daha önce gördüm. Gösterildi..."
Bu düşünceyi zihninde daha fazla açmadı ve peşinden gitmedi; iyi bilirdi ki bazı izler hırsla kovalandığında tamamen kaybolurdu. O kaydın orada, bilincinin kenarında kalmasına sessizce izin verdi.
Başını yavaşça kaldırdı. Pencereden süzülen cılız ışık odaya girmeye çalışıyor ama kendine meşru bir yer bulamayarak taş yüzeylere değip hızla geri çekiliyordu. Bu küçük uyumsuzluk, onun için her şeyi çözmeye yetmişti. Ortada açık bir müdahale vardı; ve her müdahale, ardında mutlaka karanlık bir niyet taşırdı. O niyet ise bu topraklarda kesinlikle yeni değildi.
"Tesadüf olamaz."
Bu düşünce zihninde sarsılmaz bir kaya gibi durdu ve yerinden milim oynamadı.
"Dönüş."
Bu tek kelime odanın içinde adeta kurşun gibi ağırlaştı. Bu yeni bir başlangıç değildi; asıl başlangıç çok daha önce, zamanın henüz kırılmadığı eski çağdaydı. Bu sadece gecikmiş bir anın sızıntısıydı ve iyi bilirdi ki, geciken her şey zamanı geldiğinde çok daha sert ve kanlı kırılırdı. Bu sarsıcı fark, içindeki sessiz sükunete devasa bir ağırlık daha bıraktı; geri çekilmeyecek kadar yerleşik, katı bir ağırlıktı bu.
Odadaki ahşap masaya yönelmedi, pencereye doğru da yaklaşmadı. Doğrudan odanın en karanlık köşesine doğru adımladı. Orada, gölgelerin arasında duran eski sandık odadaki diğer hiçbir nesneye benzemiyordu. Yüzeyi üzerine düşen ışığı geri yansıtmıyor, adeta hırsla içine emiyordu. Ne bir parlama vardı yüzeyinde ne de en ufak bir yansıma; derin, katı ve ışığı yutan pütürlü bir siyahlığa sahiptı. Obsidyendi bu. Yüzey, asırlardır dokunulmamış gibi durmaktan ziyade, dışarıdan gelecek hiçbir yabancı dokunuşu kabul etmeyeceğini haykıran mühürlü bir yapı taşıyordu. Yeraltı odasındaki zeminle aynı mat, ışığı yutan pürüzsüz kütle, odanın soluk ışığında sakin bir dayanak noktası gibi tam karşısında dikiliyordu.
Kısa bir an duraksadı ve bakışlarını sandığın o pürüzsüz siyahlığında sabitledi. Bu nesne kesinlikle bu odaya ait değildi; hatta yakın bir zamana kadar manastırın bu katında da durmuyordu. Onun burada, tam karşısında duruyor olması sıradan bir tercih değil, kaçınılması imkânsız katı bir zorunluluktu.
Yavaşça eğildi ve kapağı yukarı doğru kaldırdı.
Sandığın içindeki mat taş, odanın soluk ışığıyla temas ettiği ilk salisede parlamadı; fakat görünmez de olmadı. Varlığını saklama ihtiyacı duymadan ama kendini de tamamen açmadan öylece duruyordu. Sessiz, boyun eğmez bir histi bu. Yeterince dikkatle bakıldığında, çevresindeki boşluğu ve havayı tamamen kendi eksenine çeken tekinsiz bir merkez oluşturuyordu. Elias'ın çukurun dibinde gördüğü ve delice aradığı, spiral sembolü taşıyan mat ve pürüzlü kilit taşı, tam bu sandığın karanlığında sakince soluyordu.
Yuhanon'un bakışlarındaki o stoik ifade ilk kez derinden değişti. Bu durum onun için büyük bir sürpriz sayılmazdı; yine de bu kadim kehanetin bu kadar erken karşısına dikilmesi ya da Elias tarafından açığa çıkması kabul edilebilir bir şey değildi.
Elini yavaşça uzattı ve parmak uçlarını taşa değdirdi. Taş buz gibi soğuktu. Ancak bu sıradan bir nesnenin yüzey soğukluğu değildi; çok daha derinden, adeta zamanın başlangıcından kopup gelen eski bir enerji gibiydi. Parmakları pürüzlü yüzeyin üzerinde çakılı kaldı; elini geri çekmedi, taşı avucunda sıkmadı da. Sadece bu kadarlık bir temas gerçeği doğrulamak için fazlasıyla yeterliydi. Ortada bir sahiplik ilişkisi yoktu, sadece çok eski bir sözün doğrulanması vardı. Temasın süresi uzadıkça, taşın kalbinden yükselen hissin derinliği de ruhunda aynı hızla büyüyordu. Pürüzlü çizgilerden avucuna sızan yoğun sıcaklık, içindeki tüm sükuneti tek bir hamlede eritmeye yetti.
Nefesini tamamen tuttuğunu ancak o an fark edebildi. Ardından ciğerlerindeki havayı yavaşça ve tamamen kontrollü bir biçimde dışarı bıraktı.
"Sen..."
Kelime dudaklarında yarım kaldı, devamını getirmeye gerek duymadı çünkü gerisi tamamen teferruattı. Bakışları o mat pürüzlerin üzerinde tamamen kilitlendi:
"O... sen olmamalısın."
Sesi son derece alçak ama geri adım atmayacak kadar kesinlik taşıyordu. Bu kelimeyi kime karşı söylediği açık değildi; yine de bu sözler tamamen kendi zihnine yönelik de sayılmazdı.
Taşı sandığın içinden yukarı kaldırmadı ama onu orada öylece bırakıp gitmedi de; parmakları o soğuk kütleye asılı kaldı. Uzun yıllar boyunca mutlak bir kesinlikle inandığı her şeyin, o yabancı arkeoloğun tek bir dokunuşuyla yerinden oynatıldığını artık çıplak bir dille kabul ediyordu. Başını yavaşça kaldırdı ve gözlerini odadaki belirli bir noktaya sabitledi. İçinde dalgalanan o son büyük cümle dudaklarından dışarı çıkmadı:
"Zamanı gelmişti." Kısa bir duraksama yaptı, gözlerindeki o dilsiz inatçılıkla ekledi: "Getiren o olmamalıydı."
Bu sarsıcı anlam zihninin mühürlü odalarında kaldı ama orada uslu bir biçimde durmayı reddetti. Yuhanon önündeki tehlikeyi çok iyi biliyordu; asırlar boyunca korunması ve saklanması gereken yegane şey tam olarak buydu.
"Ben kapıyı açan rehber değilim; ben, o kapıdan neyin geçip geçmeyeceğine karar verecek kişiyim."
Bu cümle odanın sessizliğinde tamamen dilsiz kaldı ama içindeki o boyun eğmez kararlılık milim geri çekilmedi. Beklediği kişi o değildi ve ne pahasına olursa olsun bu sırrı koruyacaktı; ve gerekirse, bu avluya ve yeraltı odasına hırsla yürüyen o iki yabancıya karşı son nefesine kadar tek başına direnecekti.